Kế hoạch sinh không phải hợp đồng và cũng không bảo đảm điều gì. Giá trị thật của nó nằm ở hai chỗ: nó buộc mình phải suy nghĩ trước về những điều mình chưa từng nghĩ tới, và nó giúp truyền đạt mong muốn nhanh hơn trong lúc mình đang có cơn gò và khó nói.
Những mục thường có
- Ai là người đi cùng.
- Mong muốn về giảm đau.
- Mong muốn về tư thế và việc đi lại.
- Da kề da ngay sau sinh nếu điều kiện cho phép.
- Mong muốn về việc cho bú sớm.
- Mong muốn về môi trường: ánh sáng, tiếng ồn.
- Những điều cần lưu ý về sức khoẻ của mình.
- Cách mình muốn được thông báo khi có thay đổi.
Mục cuối ít được nghĩ tới nhưng rất đáng ghi. Có người muốn được giải thích kỹ mọi bước, có người chỉ muốn biết điều cần thiết. Nói trước điều này giúp nhân viên y tế biết cách trao đổi phù hợp.
Cách viết cho có ích
- Gói trong một trang.
- Gạch đầu dòng, không viết thành đoạn văn dài.
- Đặt những điều quan trọng nhất lên đầu.
- Dùng câu mềm: em mong muốn, nếu điều kiện cho phép.
- Ghi rõ thông tin y tế cần lưu ý ngay đầu trang.
- In vài bản.
Cách viết ảnh hưởng tới cách nó được tiếp nhận. Một trang ngắn với giọng hợp tác được đọc và được nhớ; nhiều trang với giọng yêu cầu thường phản tác dụng. Mục tiêu là hiểu nhau, không phải ra điều kiện.
Những gì nên ghi lên đầu
- Dị ứng thuốc.
- Bệnh lý đang có.
- Thuốc đang dùng.
- Tiền sử gây tê gây mê.
- Lần sinh trước có gì đặc biệt.
Đây là phần có giá trị y tế thật sự và nên nằm ngay đầu trang, trước mọi mong muốn khác. Trong tình huống gấp, đó là những dòng được đọc đầu tiên.
Trao đổi trước, không chỉ đưa giấy
- Mang theo khi đi khám ở những tuần cuối.
- Hỏi xem có điều gì không khả thi ở cơ sở này không.
- Hỏi xem có gì trong tình trạng của mình cần điều chỉnh.
- Sửa lại sau khi trao đổi.
- Đưa lại một bản khi vào viện.
Bước trao đổi trước quan trọng hơn bản thân tờ giấy. Nó giúp phát hiện sớm những mong muốn không phù hợp với điều kiện của cơ sở, thay vì để điều đó thành thất vọng ngay trong lúc chuyển dạ.
Người đi cùng cũng cần biết
- Đọc và hiểu nội dung.
- Giữ một bản.
- Nhắc lại giúp khi người mẹ đang có cơn.
- Nhưng không tranh luận với nhân viên y tế.
Vai trò của người đi cùng là truyền đạt lại, không phải bảo vệ kế hoạch bằng mọi giá. Khi có thay đổi vì lý do y tế, việc cần làm là hỏi để hiểu và giải thích lại cho người mẹ.
Giữ tinh thần linh hoạt
- Chuyển dạ khó đoán, kế hoạch có thể phải đổi.
- An toàn của mẹ và bé luôn là ưu tiên đầu.
- Đổi kế hoạch không phải là thất bại.
- Vẫn có quyền hỏi lý do của mỗi thay đổi.
Cách viết giúp giữ tinh thần này là thêm một dòng ở cuối: em hiểu kế hoạch có thể phải thay đổi và mong được giải thích khi điều đó xảy ra. Một câu đó đổi hẳn tinh thần của cả trang giấy.
Nếu nơi mình sinh không dùng kế hoạch sinh
Nhiều cơ sở không có quy trình tiếp nhận hình thức này, và điều đó không làm việc chuẩn bị trở nên vô ích. Nội dung vẫn dùng được qua trao đổi miệng khi vào viện, và quan trọng hơn cả là quá trình suy nghĩ trước đã giúp mình biết mình muốn gì. Hãy hỏi trước nơi mình dự định sinh để biết cách làm phù hợp.
Những gì không nên đưa vào
- Yêu cầu về thuốc và liều cụ thể.
- Từ chối trước các can thiệp y tế chưa biết tình huống.
- Những mục quá chi tiết về thao tác chuyên môn.
- Giọng điệu đối đầu.
Những quyết định chuyên môn cần được đưa ra dựa trên tình huống thực tế, và việc chốt trước chúng trên giấy có thể gây khó cho cả hai bên. Hãy ghi mong muốn về trải nghiệm, còn quyết định y tế thì để lại cho cuộc trao đổi tại chỗ.
Sau cuộc sinh
Nếu nhiều điều không diễn ra như đã viết, hãy nhớ rằng bản kế hoạch đó vẫn đã làm đúng việc của nó: nó khiến mình suy nghĩ trước, nó khiến mong muốn của mình được biết tới, và nó cho người đi cùng một vai trò rõ ràng. Cuộc sinh diễn ra thế nào phụ thuộc nhiều thứ nằm ngoài tầm tay, và không ai nên tự trách vì điều đó.
Câu hỏi thường gặp
Kế hoạch sinh có bắt buộc không?
Không bắt buộc, và không phải cơ sở nào cũng dùng hình thức này. Nó là công cụ giúp người mẹ suy nghĩ trước và truyền đạt mong muốn của mình nhanh hơn, chứ không phải giấy tờ bắt buộc.
Nên viết dài hay ngắn?
Ngắn, tốt nhất là gói trong một trang với các ý gạch đầu dòng. Nhân viên y tế đọc nó trong lúc bận nên một trang rõ ràng có ích hơn nhiều so với nhiều trang chi tiết.
Nếu mọi thứ không diễn ra như kế hoạch thì sao?
Đó là chuyện rất thường gặp và không phải lỗi của ai. Kế hoạch sinh nên được viết với tinh thần đây là mong muốn của tôi nếu điều kiện cho phép, chứ không phải là yêu cầu cứng nhắc.
Đưa kế hoạch sinh cho ai?
Trao đổi với bác sĩ hoặc nữ hộ sinh theo dõi thai trong buổi khám cuối, và mang theo một bản khi đi sinh để đưa cho người tiếp nhận. Người đi cùng cũng nên giữ một bản và biết nội dung để nhắc lại giúp.