Ngủ an toàn cho bé sơ sinh: những nguyên tắc không nên nhân nhượng

Đây là chủ đề mà khoảng cách giữa lời khuyên truyền miệng và hướng dẫn an toàn lớn nhất. Người lớn trong nhà thường nói hồi xưa làm thế này có sao đâu, trong khi các hướng dẫn hiện nay dựa trên những gì đã học được từ các trường hợp đáng tiếc. Đây là chỗ nên theo hướng dẫn.

Nguyên tắc cơ bản

• Đặt bé nằm ngửa cho mọi giấc ngủ.
• Mặt phẳng ngủ chắc, phẳng, không lún.
• Nôi trống, không có đồ gì bên trong.
• Bé ngủ trong nôi riêng nhưng cùng phòng với cha mẹ.
• Phòng không quá nóng.
• Không khói thuốc trong nhà.

Sáu nguyên tắc này là nền tảng của mọi hướng dẫn về giấc ngủ an toàn. Chúng đơn giản và không tốn kém, và chúng được xây dựng từ việc phân tích những trường hợp đã xảy ra.

Nằm ngửa — vì sao quan trọng

• Là tư thế được khuyến nghị cho mọi giấc ngủ.
• Áp dụng cả giấc ngày lẫn giấc đêm.
• Cả khi có người trông lẫn khi không.
• Bé sặc khi nằm ngửa không phải nỗi lo có cơ sở như nhiều người nghĩ.
• Nếu bé có tình trạng đặc biệt thì theo chỉ định của bác sĩ.

Nỗi lo bé sặc khi nằm ngửa là lý do phổ biến nhất khiến người ta đặt bé nằm nghiêng hoặc nằm sấp. Hãy hỏi nhân viên y tế về điều này thay vì làm theo lời mách — họ sẽ giải thích cụ thể cho trường hợp của bé.

Chỗ ngủ

• Nôi hoặc cũi có nệm chắc, phẳng.
• Ga trải vừa khít, không nhăn, không thừa.
• Không dùng nệm mềm lún.
• Không cho bé ngủ trên giường người lớn có nệm mềm.
• Không cho bé ngủ trên ghế sofa hoặc ghế bành.
• Không cho bé ngủ lâu trên ghế ngồi ô tô ngoài lúc di chuyển.

Ghế sofa là chỗ nguy hiểm nhất trong danh sách này, và tình huống điển hình là mẹ cho bú đêm trên sofa rồi ngủ quên. Nếu cho bú đêm thì nên ngồi ở chỗ khó ngủ quên hơn, hoặc nhờ người khác có mặt.

Trong nôi không nên có gì

• Gối.
• Chăn dày, chăn bông.
• Thú bông, đồ chơi.
• Đệm lót quanh thành nôi.
• Dây, ruy băng, khăn rời.

Bé sơ sinh chưa tự đẩy được vật che mặt. Nôi trống trơn nhìn có vẻ lạnh lẽo với người lớn nhưng đó chính là điều cần thiết. Nếu lo bé lạnh thì mặc thêm một lớp thay vì đắp chăn.

Giữ ấm đúng cách

• Mặc thêm một lớp so với người lớn trong cùng phòng.
• Dùng túi ngủ đúng cỡ thay vì chăn rời.
• Phòng không quá nóng.
• Không đội mũ khi ngủ trong nhà.
• Kiểm tra nhiệt độ bằng cách sờ gáy hoặc ngực bé.
• Bé ra mồ hôi, tóc ẩm, mặt đỏ là dấu hiệu quá nóng.

Sờ tay chân bé để đoán bé có lạnh không là cách sai — tay chân bé thường mát hơn dù người vẫn ấm. Sờ gáy hoặc ngực cho kết quả đúng hơn.

Cùng phòng, khác giường

• Đặt nôi của bé trong phòng cha mẹ những tháng đầu.
• Thuận tiện cho việc cho bú đêm.
• Bé vẫn có mặt phẳng ngủ riêng, an toàn.
• Hỏi nhân viên y tế về khuyến nghị cụ thể.

Đây là giải pháp dung hoà giữa sự tiện lợi của việc gần bé và an toàn của việc có chỗ ngủ riêng. Với cữ bú đêm, nó cũng giúp mẹ đỡ phải đi lại nhiều.

Những tình huống làm tăng nguy cơ

• Người lớn ngủ cùng đã dùng rượu bia hoặc thuốc gây buồn ngủ.
• Người lớn hút thuốc.
• Người lớn quá mệt.
• Giường mềm, nhiều gối và chăn.
• Bé sinh non hoặc nhẹ cân.
• Có người khác hoặc trẻ lớn hơn cùng nằm.

Nếu vì hoàn cảnh mà không tránh được việc nằm chung, hãy hỏi nhân viên y tế về cách giảm nguy cơ. Đó là cuộc trao đổi thực tế hơn nhiều so với việc giấu đi vì sợ bị phán xét.

Quấn bé

• Quấn giúp giảm phản xạ giật mình ở những tuần đầu.
• Quấn vừa phải, không chặt ở phần hông và chân.
• Không quấn che mặt hoặc che đầu.
• Vẫn đặt bé nằm ngửa khi đã quấn.
• Ngừng quấn khi bé bắt đầu có dấu hiệu lật.
• Hỏi nhân viên y tế về cách quấn an toàn.

Mục thứ năm quan trọng: khi bé bắt đầu biết lật thì quấn trở thành nguy hiểm vì bé có thể lật sấp mà không chống tay được. Đây là mốc cần để ý.

Núm vú giả

• Một số hướng dẫn nhắc tới việc cho bé ngậm khi ngủ.
• Thời điểm bắt đầu nên hỏi tư vấn nếu đang cho bú mẹ.
• Không buộc dây vào núm vú giả.
• Không ép nếu bé không muốn.

Hãy hỏi nhân viên y tế hoặc tư vấn viên sữa mẹ về thời điểm phù hợp trong trường hợp của mình, vì nó liên quan tới việc nguồn sữa đã ổn định chưa.

Thời gian nằm sấp khi thức

• Cho bé nằm sấp khi thức và có người quan sát.
• Giúp phát triển cơ cổ và vai.
• Giúp giảm tình trạng bẹp đầu do nằm ngửa nhiều.
• Bắt đầu từ vài phút ngắn, tăng dần.
• Không bao giờ để bé nằm sấp một mình hoặc khi ngủ.

Đây là bổ sung quan trọng cho nguyên tắc nằm ngửa khi ngủ: nằm ngửa cho giấc ngủ, nằm sấp cho lúc thức có người trông. Hai điều này đi cùng nhau.

Khi có người khuyên làm khác

Người lớn trong nhà thường có kinh nghiệm từ thời hướng dẫn khác hẳn, và họ nói vì thương chứ không phải để làm khó. Cách nhẹ nhàng nhất là nói rằng bác sĩ dặn như vậy và mình đang theo. Nhưng đây là nhóm nguyên tắc không nên nhân nhượng vì nể — chúng liên quan trực tiếp tới an toàn của bé.

Câu hỏi thường gặp