Dấu hiệu bé cần đi khám ngay: danh sách cho tuần đầu

Trẻ sơ sinh có rất ít cách để báo rằng mình không khoẻ. Chúng không sốt cao rõ rệt như trẻ lớn, không nói được, và đôi khi dấu hiệu duy nhất là bú kém hơn mọi khi. Vì vậy với lứa tuổi này, ngưỡng đi khám nên thấp hơn nhiều.

Gọi cấp cứu ngay

• Bé tím môi, tím lưỡi.
• Ngừng thở hoặc có cơn ngừng thở.
• Co giật.
• Không đánh thức được.
• Mềm nhũn, không phản ứng.
• Chảy máu không cầm.

Với nhóm này, gọi cấp cứu hoặc đưa tới cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức, không gọi hỏi trước và không chờ xem sao.

Đi khám ngay trong ngày

• Sốt hoặc thân nhiệt thấp bất thường.
• Bú kém, bỏ bú, bú yếu hơn hẳn.
• Lờ đờ, ngủ li bì, khó đánh thức.
• Thở nhanh, rút lõm ngực, cánh mũi phập phồng, thở rên.
• Vàng da xuất hiện sớm hoặc đậm lên nhanh.
• Nôn vọt, nôn ra dịch xanh hoặc có máu.
• Bụng chướng.
• Không đi tiểu trong nhiều giờ.
• Phân có máu hoặc phân trắng bạc.
• Khóc thét khác thường, không dỗ được.
• Rốn đỏ, chảy mủ, có mùi hôi.
• Da nổi ban lan nhanh.

Ba dấu hiệu đầu là bộ ba quan trọng nhất và cũng dễ bị bỏ qua nhất vì chúng mơ hồ. Một em bé bú kém hơn mọi khi và ngủ nhiều hơn mọi khi là lý do đủ để gọi.

Về sốt ở trẻ sơ sinh

• Luôn là lý do đi khám ngay, không theo dõi tại nhà.
• Không tự dùng thuốc hạ sốt trước khi được đánh giá.
• Thân nhiệt thấp bất thường cũng đáng lo tương tự.
• Ghi lại con số đo được và giờ đo.
• Hỏi trước ngưỡng cụ thể cần gọi trong trường hợp của bé.

Điểm khác biệt lớn nhất so với trẻ lớn là ở đây không có bước theo dõi tại nhà. Với trẻ sơ sinh, sốt là lý do đi khám chứ không phải lý do để đo lại sau hai tiếng.

Dấu hiệu khó thở

• Thở nhanh liên tục.
• Rút lõm ở giữa hoặc dưới xương sườn khi hít vào.
• Cánh mũi phập phồng.
• Phát ra tiếng rên khi thở ra.
• Tím quanh môi.
• Bé quá mệt để bú.

Nhịp thở không đều ở trẻ sơ sinh là bình thường, nhưng các dấu hiệu gắng sức ở trên thì không. Đây là nhóm dấu hiệu cần quan sát khi cởi áo bé ra, vì qua lớp quần áo thì không thấy được.

Dấu hiệu mất nước

• Số lần đi tiểu ít hơn nhiều so với dự kiến.
• Nước tiểu sẫm màu.
• Miệng khô.
• Thóp trũng xuống.
• Bé lờ đờ, ít cử động.
• Khóc không ra nước mắt.

Trẻ sơ sinh mất nước rất nhanh so với trẻ lớn. Nếu thấy nhóm dấu hiệu này thì đi khám ngay chứ đừng chờ cữ bú sau.

Cách đo nhiệt độ

• Dùng nhiệt kế phù hợp với trẻ sơ sinh.
• Đo theo đúng hướng dẫn của loại nhiệt kế đó.
• Không đo ngay sau khi bé vừa được quấn kín hoặc vừa tắm.
• Ghi lại con số và giờ đo.
• Hỏi nhân viên y tế về cách đo và ngưỡng cần gọi.

Sờ trán để đoán là cách không đáng tin ở trẻ sơ sinh. Nếu nghi bé sốt thì đo bằng nhiệt kế và báo con số cụ thể — đó là thông tin người trực cần.

Khi gọi thì nói gì

• Bé được bao nhiêu ngày tuổi.
• Sinh thường hay sinh mổ, đủ tháng hay không.
• Triệu chứng chính và bắt đầu từ khi nào.
• Nhiệt độ đo được và giờ đo.
• Bé bú thế nào trong ngày hôm nay.
• Số tã ướt và số lần đi ngoài.
• Bé có tỉnh táo không.

Bảy thông tin này là những gì sẽ được hỏi. Có sẵn câu trả lời làm cuộc gọi ngắn lại và giúp người trực quyết định nhanh hơn.

Làm một tờ dán tủ lạnh

• Ngày sinh của bé.
• Số điện thoại nơi theo dõi sức khoẻ của bé.
• Số của cơ sở đã sinh.
• Đường tới cơ sở gần nhất.
• Ba dòng lớn nhất: sốt · bú kém · lờ đờ thì gọi ngay.

Cả nhà nên đọc qua tờ này một lần. Ông bà và người giúp việc cũng cần biết, vì họ có thể là người ở bên bé khi có chuyện.

Đừng ngại gọi

Với trẻ sơ sinh, không ai coi việc gọi hỏi là làm phiền. Nhân viên y tế thà nhận mười cuộc gọi không có gì còn hơn bỏ lỡ một cuộc cần thiết. Và nếu linh cảm thấy có gì đó không ổn dù không chỉ ra được cụ thể là gì — đó cũng là lý do chính đáng để gọi.

Câu hỏi thường gặp