Có hai kiểu nói về đau đẻ và cả hai đều không giúp được gì. Kiểu thứ nhất là doạ: đau kinh khủng, đau nhất đời. Kiểu thứ hai là nói giảm: rồi cũng qua thôi, ai cũng sinh được mà. Người sắp sinh cần thứ ở giữa — một mô tả trung thực để biết mình sẽ gặp gì.
Nó khác đau thông thường ở chỗ nào
- Đến theo đợt, không liên tục.
- Có khoảng nghỉ thật sự giữa hai cơn.
- Tăng dần theo tiến triển chứ không đột ngột.
- Có đỉnh rồi giảm, biết trước được nhịp.
- Không phải dấu hiệu tổn thương mà là dấu hiệu tiến triển.
Điểm cuối nghe có vẻ trừu tượng nhưng lại có ý nghĩa thực tế. Đau do chấn thương báo hiệu có gì đó sai; đau chuyển dạ báo hiệu có gì đó đang diễn ra đúng. Nhiều người thấy cách nghĩ này giúp chịu đựng dễ hơn.
Giai đoạn sớm
- Cơn gò thưa, mỗi cơn ngắn.
- Đau như đau bụng kinh nặng.
- Có thể chỉ thấy tức lưng.
- Vẫn nói chuyện, đi lại, ăn uống được.
- Giữa hai cơn gần như bình thường.
Giai đoạn này thường dài nhất nhưng dễ chịu nhất. Nhiều người ngạc nhiên vì nó không giống hình dung — đau nhưng còn xem phim được. Đây chính là giai đoạn nên dùng để nghỉ và giữ sức.
Giai đoạn cơn gò mạnh dần
- Cơn dài hơn, gần nhau hơn, mạnh hơn.
- Phải dừng mọi việc khi có cơn.
- Không nói được trong lúc có cơn.
- Cần tập trung vào hơi thở.
- Giữa hai cơn vẫn nghỉ được nhưng ngắn hơn.
Đây là lúc các kỹ thuật đã tập trước phát huy tác dụng: tư thế, hơi thở, bàn tay ấn lưng. Cũng là lúc nhiều người quyết định vào viện và cân nhắc các phương pháp giảm đau khác.
Giai đoạn chuyển tiếp
- Cơn gò mạnh nhất, gần nhau nhất.
- Nhiều người thấy run, buồn nôn, nóng lạnh thất thường.
- Cảm giác không chịu nổi nữa, muốn bỏ cuộc.
- Nhưng đây thường là giai đoạn ngắn nhất.
Cảm giác muốn bỏ cuộc ở giai đoạn này là hiện tượng quen thuộc tới mức nhiều nữ hộ sinh coi nó là dấu hiệu cho thấy đang gần tới đích. Biết trước điều đó có giá trị thật: khi nó đến, mình nhận ra nó là gì thay vì nghĩ mình đang gặp chuyện.
Giai đoạn rặn
- Cảm giác đổi hẳn: từ đau sang áp lực và mót rặn.
- Nhiều người thấy dễ chịu hơn vì cuối cùng cũng làm được gì đó.
- Có việc cụ thể để tập trung vào.
- Nghỉ được giữa các lần rặn.
Sự chuyển từ chịu đựng thụ động sang hành động chủ động là điều nhiều người mô tả là bước ngoặt về tinh thần. Cơn đau không nhất thiết nhẹ đi, nhưng cảm giác kiểm soát được thì khác hẳn.
Đau lưng nhiều
- Một số người đau chủ yếu ở lưng chứ không ở bụng.
- Thường liên quan tới tư thế của bé.
- Đau có thể không dứt hẳn giữa hai cơn.
- Tư thế quỳ chống tay thường giúp.
- Ấn mạnh vào thắt lưng trong cơn giúp nhiều.
Đây là kiểu chuyển dạ mệt hơn vì khoảng nghỉ không trọn vẹn. Nếu rơi vào trường hợp này thì hãy nói với nữ hộ sinh — có những tư thế được gợi ý riêng cho tình huống đó.
Điều gì làm cơn đau nặng hơn
- Sợ hãi và căng thẳng.
- Kiệt sức vì mất ngủ trước đó.
- Đói và mất nước.
- Nằm ngửa bất động.
- Phòng ồn, đông người, ánh sáng chói.
- Cảm giác một mình, không ai hỗ trợ.
Nỗi sợ làm cơ thể căng lên, mà căng thì đau hơn, mà đau hơn thì sợ hơn. Cắt vòng lặp đó là lý do vì sao việc hiểu trước quy trình và có người bên cạnh lại quan trọng tới vậy.
Điều gì làm nó dễ chịu hơn
- Biết trước điều gì sẽ xảy ra.
- Có người hỗ trợ liên tục ở bên.
- Được tự do đổi tư thế.
- Nước ấm.
- Không gian yên và riêng tư.
- Cảm giác mình được lắng nghe và được tham gia quyết định.
Yếu tố cuối được nhắc tới nhiều trong các nghiên cứu về trải nghiệm sinh nở: cảm giác được tôn trọng và được tham gia ảnh hưởng tới cách người mẹ nhớ về cuộc sinh nhiều hơn cả mức đau thực tế.
Đừng so với người khác
- Mức đau phụ thuộc nhiều yếu tố khác nhau ở mỗi người.
- Vị trí của bé ảnh hưởng rất nhiều.
- Tốc độ chuyển dạ cũng khác nhau.
- Cùng một người, hai lần sinh cũng khác nhau.
Những câu chuyện được kể lại thường là những chuyện cực đoan ở hai đầu — hoặc rất nhanh hoặc rất khủng khiếp. Phần lớn cuộc sinh nằm ở giữa và không ai kể lại vì nó không có gì đặc biệt.
Nếu sợ tới mức ám ảnh
- Nói với bác sĩ hoặc nữ hộ sinh, đừng giữ trong lòng.
- Tìm hiểu trước quy trình để bớt sợ cái không biết.
- Biết rõ các lựa chọn giảm đau có sẵn.
- Tham gia lớp tiền sản nếu có.
- Xin hỗ trợ tâm lý nếu nỗi sợ ảnh hưởng tới sinh hoạt.
Nỗi sợ sinh nở ở mức nặng là điều có thật và có tên riêng trong y khoa, không phải chuyện yếu đuối. Nói ra là bước đầu và thường đã làm nhẹ đi đáng kể.
Một điều đáng biết
Rất nhiều người mẹ kể rằng điều làm họ chịu đựng được không phải là cơn đau nhẹ hơn dự đoán, mà là việc họ biết mỗi cơn đều có điểm kết thúc. Cơn này qua là một cơn ít đi. Cách nghĩ theo từng cơn, không nghĩ tới cả chặng đường phía trước, là thứ được nhắc lại nhiều nhất trong các câu chuyện sinh nở.
Câu hỏi thường gặp
Cơn đau chuyển dạ khác đau thông thường ở chỗ nào?
Nó đến theo đợt chứ không liên tục, có khoảng nghỉ thật sự giữa hai cơn, và nó tăng dần theo tiến triển chứ không phải đau đột ngột rồi giữ nguyên. Nhiều người mô tả nó giống cơn đau có mục đích, khác với đau do chấn thương.
Chuyển dạ đau trong bao lâu?
Rất khác nhau, từ vài giờ tới hơn một ngày, và thường dài hơn ở người sinh con đầu. Nhưng thời gian đau nhiều nhất thì ngắn hơn tổng thời gian chuyển dạ rất nhiều.
Có phải ngưỡng chịu đau của mỗi người khác nhau không?
Có, và ngoài ra mức đau còn phụ thuộc vị trí của bé, tốc độ chuyển dạ, mức mệt, mức lo lắng và môi trường xung quanh. Vì vậy không nên so trải nghiệm của mình với người khác.
Sợ đau tới mức ám ảnh thì làm sao?
Hãy nói với bác sĩ hoặc nữ hộ sinh trong những buổi khám cuối, vì nỗi sợ sinh nở là điều có thật và có cách hỗ trợ. Hiểu rõ quy trình và biết trước các lựa chọn giảm đau thường làm giảm nỗi sợ đáng kể.