Có rất nhiều bài viết về cách cho con bú thành công và rất ít bài về những gì xảy ra khi nó không diễn ra như mong muốn. Nhưng đó là hoàn cảnh của rất nhiều người, và im lặng về nó chỉ làm họ thấy cô đơn hơn.
Những lý do thường gặp
- Nguồn sữa không đủ dù đã cố gắng và có hỗ trợ.
- Bé có vấn đề khiến bú trực tiếp khó.
- Đau kéo dài không cải thiện.
- Mẹ dùng thuốc không phù hợp khi cho bú.
- Bệnh lý của mẹ.
- Mẹ phải trở lại công việc không cho phép.
- Sức khoẻ tinh thần của mẹ bị ảnh hưởng nặng.
Không lý do nào trong danh sách này là do người mẹ thiếu cố gắng. Đó là điều cần nói rõ, vì phần lớn người trong hoàn cảnh này đều tự trách mình trước khi ai kịp nói gì.
Trước khi quyết định, đáng thử gì
- Được người có chuyên môn xem trực tiếp một cữ bú.
- Kiểm tra khớp ngậm và tần suất bú.
- Kiểm tra xem có nguyên nhân ở bé không.
- Hỏi về việc dùng thuốc nếu đó là lý do.
- Xin hỗ trợ về mặt tinh thần và về việc nhà.
Nhiều trường hợp tưởng là không thể lại giải quyết được bằng một buổi hướng dẫn đúng lúc. Nhưng nếu đã thử và vẫn không được, thì việc chuyển hướng là một quyết định hợp lý chứ không phải bỏ cuộc.
Bú kết hợp
- Kết hợp sữa mẹ và sữa công thức.
- Cho phép duy trì một phần sữa mẹ mà không quá sức.
- Linh hoạt theo hoàn cảnh từng gia đình.
- Nếu muốn giữ nguồn sữa thì cần bú hoặc vắt đều đặn.
- Hỏi tư vấn về cách sắp xếp phù hợp.
Đây là lựa chọn ở giữa mà nhiều người không biết là có. Nó cho phép giữ được phần nào lợi ích của sữa mẹ mà không đặt toàn bộ gánh nặng lên một mình người mẹ.
Lưu ý khi dùng sữa công thức
- Pha đúng tỉ lệ ghi trên bao bì, không pha loãng hay đặc hơn.
- Dùng nước ở nhiệt độ theo hướng dẫn.
- Rửa tay trước khi pha.
- Tiệt trùng bình và núm theo hướng dẫn.
- Pha xong cho bé dùng, không để lâu ngoài.
- Không dùng lại phần bé đã bú dở.
- Hỏi nhân viên y tế nếu không chắc về loại sữa.
Pha loãng để tiết kiệm là việc tuyệt đối không nên làm vì nó khiến bé không đủ dinh dưỡng và có thể gây rối loạn điện giải. Nếu gặp khó khăn về chi phí thì hãy nói với nhân viên y tế — có thể có nguồn hỗ trợ.
Nếu phải ngừng cho bú
- Giảm dần thay vì dừng đột ngột nếu có thể.
- Bỏ từng cữ một, cách vài ngày.
- Vắt bớt khi căng, chỉ vắt đủ để dễ chịu.
- Chườm mát nếu ngực căng tức.
- Theo dõi dấu hiệu tắc tia và viêm vú.
- Hỏi bác sĩ nếu cần ngừng nhanh vì lý do y tế.
Ngừng đột ngột dễ dẫn tới căng tức, tắc tia và viêm vú. Nếu hoàn cảnh cho phép thì giảm dần là cách nhẹ nhàng hơn cho cả cơ thể lẫn tinh thần.
Cảm giác mất mát
- Buồn, hụt hẫng, cảm giác có lỗi.
- Cảm giác cơ thể mình đã phụ mình.
- Ngại khi người khác hỏi về việc cho con bú.
- Những cảm giác này chính đáng và cần được nói ra.
Đây là một dạng mất mát thật và không nên bị gạt đi bằng câu miễn con khoẻ là được. Nói ra với người bạn đời, với người thân hoặc với nhân viên y tế thường giúp, và nếu nó kéo dài thì hỗ trợ tâm lý là điều đáng tìm.
Khi bị hỏi và bị bình phẩm
- Không ai có nghĩa vụ giải thích cách mình cho con ăn.
- Một câu ngắn là đủ: nhà em cho ăn thế này.
- Không cần kể lý do y tế cho người lạ.
- Nhờ người bạn đời đứng ra trả lời thay.
- Hạn chế những nơi mình biết sẽ bị bình phẩm.
Áp lực xã hội quanh chuyện này rất nặng và nó rơi đúng vào lúc người mẹ dễ tổn thương nhất. Không cần tranh luận với ai, và cũng không cần kể chuyện riêng để biện minh.
Điều thật sự quan trọng
- Bé được ăn đủ và tăng cân tốt.
- Mẹ đủ sức khoẻ thể chất và tinh thần.
- Thời gian ôm ấp và gần gũi vẫn có, bằng bất cứ cách cho ăn nào.
- Cả nhà đi qua giai đoạn này mà không kiệt sức.
Da kề da, ôm bé khi cho ăn, nhìn vào mắt bé — những điều này làm được với bình cũng như với vú. Sự gắn kết không phụ thuộc vào cách sữa đến với bé.
Nếu muốn thử lại
Trong một số trường hợp, việc tăng lại nguồn sữa sau khi đã giảm là khả thi, nhưng nó cần thời gian và cần hướng dẫn cụ thể. Nếu đó là điều mình mong muốn thì hãy nói với tư vấn viên sữa mẹ hoặc nhân viên y tế để được đánh giá thực tế. Và nếu sau khi cân nhắc mà quyết định không thử, thì đó cũng là một quyết định hoàn toàn hợp lý.
Câu hỏi thường gặp
Bú kết hợp có làm mất sữa mẹ không?
Nguồn sữa phụ thuộc vào việc vú được làm trống đều đặn, nên bổ sung nhiều mà không bú hoặc vắt bù có thể làm giảm dần. Nếu muốn duy trì sữa mẹ song song thì hãy hỏi tư vấn viên về cách sắp xếp cữ bú và cữ vắt.
Pha sữa công thức cần lưu ý gì?
Pha đúng theo hướng dẫn trên bao bì về tỉ lệ và nhiệt độ nước, không pha loãng hơn hay đặc hơn, và vệ sinh tiệt trùng bình kỹ. Nếu không chắc về loại sữa hay cách pha thì hãy hỏi nhân viên y tế thay vì làm theo lời mách.
Cảm thấy có lỗi vì không cho bú mẹ được thì sao?
Cảm giác đó rất phổ biến và chính đáng, nhưng nó không phản ánh việc mình làm mẹ thế nào. Một em bé được ăn đủ và một người mẹ đủ sức khoẻ tinh thần là điều quan trọng hơn cách sữa đến với bé.
Muốn quay lại cho bú mẹ sau khi đã dừng thì có được không?
Trong một số trường hợp vẫn có thể tăng lại nguồn sữa, và điều đó cần thời gian cùng hướng dẫn cụ thể. Hãy nói với tư vấn viên sữa mẹ hoặc nhân viên y tế để được đánh giá và hướng dẫn.