Mọi lời khuyên về việc chờ ở nhà, đếm cơn gò và thử nghỉ ngơi đều dành cho thai đủ tháng. Trước mốc đó, cách tiếp cận đảo ngược hoàn toàn: nghi ngờ là đi khám, không thử, không chờ. Bài này về những dấu hiệu cần nhận ra.
Những dấu hiệu cần đi khám ngay
- Cơn gò đều đặn trước tuần đủ tháng.
- Đau lưng âm ỉ liên tục, khác với đau lưng thường ngày.
- Tức nặng vùng chậu, cảm giác bé đang đẩy xuống.
- Đau bụng dưới kiểu đau bụng kinh.
- Đau quặn bụng, có khi kèm tiêu chảy.
- Ra dịch âm đạo nhiều hơn hoặc đổi tính chất.
- Ra máu hoặc nhớt hồng.
- Ra nước ối.
- Thai máy ít hơn thường lệ.
Điều làm nhóm dấu hiệu này khó nhận ra là chúng rất mơ hồ và dễ bị gán cho những nguyên nhân thông thường: đau lưng vì bụng nặng, đau bụng vì ăn không tiêu, dịch nhiều vì thời tiết. Đó chính là lý do ngưỡng đi khám nên thấp.
Vì sao không nên chờ
- Phát hiện sớm mở ra nhiều lựa chọn xử lý hơn.
- Có những biện pháp cần thời gian mới phát huy tác dụng.
- Càng muộn thì càng ít việc có thể làm.
- Một số nguyên nhân như nhiễm trùng cần điều trị sớm.
Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với chuyển dạ đủ tháng. Với thai đủ tháng, đi sớm hay muộn vài giờ thường không đổi kết quả. Trước tuần đủ tháng, vài giờ có thể đổi hẳn các lựa chọn.
Yếu tố làm tăng nguy cơ
- Từng sinh non trước đó.
- Mang song thai hoặc đa thai.
- Bất thường ở tử cung hoặc cổ tử cung.
- Nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc nhiễm trùng âm đạo.
- Một số bệnh lý kèm theo của mẹ.
- Khoảng cách giữa hai lần mang thai quá ngắn.
- Hút thuốc.
Nếu thuộc nhóm này, hãy hỏi bác sĩ về kế hoạch theo dõi riêng ngay từ những tháng giữa. Có những cách theo dõi và can thiệp dự phòng dành cho nhóm nguy cơ cao, và chúng chỉ có tác dụng khi được bắt đầu đúng lúc.
Nhưng phần lớn xảy ra ở người không có yếu tố nào
Đây là điều quan trọng cần biết: rất nhiều trường hợp chuyển dạ sinh non xảy ra ở người không có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào. Vì vậy việc nhận ra dấu hiệu là chuyện của mọi người mang thai, không riêng nhóm được xếp là nguy cơ cao. Và cũng vì vậy, không ai nên tự trách rằng mình đã làm gì sai.
Làm gì khi nghi ngờ
- Gọi ngay cho nơi theo dõi thai hoặc nơi dự định sinh.
- Nói rõ tuần thai và triệu chứng đang có.
- Đi khám theo hướng dẫn nhận được.
- Mang theo hồ sơ khám thai.
- Không tự dùng thuốc gì.
- Không thử các cách làm dịu ở nhà rồi chờ.
Điểm cuối cần nhấn: với thai đủ tháng thì phép thử uống nước nằm nghỉ là hợp lý. Trước tuần đủ tháng thì không — nghi ngờ là gọi và đi.
Ở cơ sở y tế người ta làm gì
- Theo dõi cơn gò và tim thai bằng máy.
- Khám đánh giá cổ tử cung.
- Siêu âm đo chiều dài cổ tử cung khi có chỉ định.
- Xét nghiệm tìm nhiễm trùng.
- Đánh giá xem có vỡ ối không.
- Quyết định hướng xử lý tuỳ kết quả.
Quá trình này không xâm lấn nhiều và thường cho câu trả lời trong thời gian không dài. Biết trước sẽ được làm gì giúp bớt ngại đi khám khi triệu chứng còn nhẹ.
Nếu được chỉ định nhập viện theo dõi
- Hỏi rõ kế hoạch theo dõi và mục tiêu của nó.
- Hỏi về những thuốc được chỉ định và tác dụng của chúng.
- Hỏi dấu hiệu nào cần báo ngay trong lúc nằm viện.
- Nhờ người nhà mang đồ cần thiết tới.
- Nói với nhân viên y tế về lo lắng của mình.
Giai đoạn nằm theo dõi thường kéo dài và gây căng thẳng. Hiểu rõ mục tiêu của từng việc giúp chịu đựng dễ hơn nhiều so với việc nằm chờ mà không biết đang chờ điều gì.
Những việc giảm nguy cơ trong thai kỳ
- Khám thai đầy đủ theo lịch.
- Điều trị sớm nhiễm trùng tiết niệu và nhiễm trùng âm đạo.
- Không hút thuốc, tránh khói thuốc.
- Ăn uống đủ chất, tăng cân theo hướng dẫn.
- Nghỉ ngơi hợp lý, tránh làm việc quá sức.
- Nói với bác sĩ về mọi triệu chứng bất thường.
Điều trị nhiễm trùng sớm là mục có tác động rõ nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất, vì nhiều nhiễm trùng ở giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng. Đây là một trong những giá trị lớn của việc khám thai đều đặn.
Nếu đã từng sinh non
- Nói với bác sĩ ngay từ lần khám đầu tiên của thai kỳ này.
- Hỏi về kế hoạch theo dõi riêng.
- Hỏi về các biện pháp dự phòng có thể áp dụng.
- Biết rõ dấu hiệu cần đi khám ngay.
- Chuẩn bị túi đi sinh sớm hơn.
Tiền sử sinh non là thông tin quan trọng nhất cần nói ra sớm, vì nhiều biện pháp dự phòng phải bắt đầu từ những tháng giữa mới có tác dụng. Đừng chờ tới tam cá nguyệt cuối mới nhắc tới.
Câu cần nhớ
Trước tuần đủ tháng, không có tình huống nào mà chờ xem sao là lựa chọn tốt hơn đi khám. Cái giá của một lần đi thừa là vài giờ. Cái giá của việc chờ thì không so sánh được. Khi phân vân, hãy gọi.
Câu hỏi thường gặp
Những dấu hiệu nào gợi ý chuyển dạ sinh non?
Cơn gò đều đặn trước tuần đủ tháng, đau lưng âm ỉ liên tục, tức nặng vùng chậu như bé đang đẩy xuống, đau bụng kiểu đau bụng kinh, ra dịch âm đạo thay đổi bất thường, ra máu hoặc ra nước ối. Bất kỳ dấu hiệu nào trong đó đều là lý do đi khám ngay.
Triệu chứng nhẹ có cần đi khám không?
Có. Nhiều trường hợp bắt đầu bằng cảm giác rất mơ hồ như đau lưng âm ỉ hay tức bụng nhẹ, và việc đánh giá sớm tạo khác biệt lớn. Đi khám rồi được xác nhận không sao vẫn tốt hơn nhiều so với chờ xem sao.
Vì sao thời gian lại quan trọng?
Vì khi phát hiện sớm, có những biện pháp y tế giúp trì hoãn cuộc sinh hoặc hỗ trợ bé chuẩn bị tốt hơn, và chúng cần thời gian để phát huy tác dụng. Đây là lý do không nên chờ đợi ở nhà khi nghi ngờ.
Ai có nguy cơ cao hơn?
Người từng sinh non, mang đa thai, có bất thường ở tử cung hoặc cổ tử cung, có nhiễm trùng, hoặc có một số bệnh lý kèm theo. Nếu thuộc nhóm này thì hãy hỏi bác sĩ về kế hoạch theo dõi riêng và những dấu hiệu cần chú ý.