Chuyển dạ không bắt đầu bằng cảnh chạy ra xe. Với phần lớn người, nó bắt đầu bằng nhiều giờ ở nhà với những cơn gò còn thưa và còn chịu được. Giai đoạn này thường dài nhất trong cả cuộc chuyển dạ, và cách dùng nó ảnh hưởng rõ tới chặng sau.
Giai đoạn sớm là gì
- Cổ tử cung bắt đầu mềm, mỏng và mở dần.
- Cơn gò còn thưa, còn chịu được, còn nói chuyện được.
- Thường kéo dài nhiều giờ, có khi hơn một ngày.
- Phần lớn diễn ra ở nhà.
Đây là giai đoạn cơ thể làm việc từ từ và người mẹ vẫn còn tỉnh táo, còn ăn uống được. Mục tiêu duy nhất của giai đoạn này là giữ sức — vì chặng sau mới là chặng cần năng lượng.
Nếu bắt đầu vào ban đêm
- Cố ngủ tiếp, dù chỉ chợp mắt từng quãng.
- Nằm nghiêng, kê gối đỡ bụng và giữa hai đầu gối.
- Không dậy dọn nhà, không gọi điện báo cả họ.
- Không bấm giờ từng cơn suốt đêm, chỉ đếm khi thấy mạnh lên.
Thức trắng cả đêm vì hồi hộp rồi bước vào chặng nặng nhất trong tình trạng kiệt sức là sai lầm hay gặp nhất. Nếu cơn gò còn ngủ được thì ngủ — cơ thể sẽ đánh thức khi tới lúc.
Nếu bắt đầu vào ban ngày
- Sinh hoạt bình thường, làm việc nhẹ.
- Đi lại, đổi tư thế thường xuyên.
- Tắm nước ấm nếu chưa vỡ ối.
- Xem phim, nghe nhạc, làm thứ gì đó dễ chịu.
- Nghỉ giữa các cơn, đừng gồng.
Đi lại và đổi tư thế thường làm cơn gò dễ chịu hơn và giúp bé xuống thấp dần. Nhưng đừng biến nó thành việc phải cố — đi bộ ba tiếng liên tục rồi kiệt sức không giúp được gì.
Ăn uống
- Ăn nhẹ, dễ tiêu: cháo, bánh mì, chuối, sữa chua.
- Ăn ít một, nhiều lần.
- Uống nước đều, từng ngụm.
- Tránh đồ nhiều dầu mỡ, đồ nặng bụng.
- Hỏi trước nơi mình sinh về hướng dẫn ăn uống của họ.
Chuyển dạ tốn năng lượng như một cuộc chạy dài, và bước vào nó với bụng rỗng làm mọi thứ khó hơn. Trừ khi bác sĩ dặn khác vì lý do riêng, ăn nhẹ trong giai đoạn sớm là điều nên làm.
Tư thế giúp dễ chịu
- Đứng tựa vào tường hoặc vào vai người đi cùng.
- Ngồi trên bóng lớn, lắc hông nhẹ.
- Quỳ chống tay, lưng thả lỏng.
- Ngồi ngược trên ghế, tựa vào lưng ghế.
- Đi lại chậm, dừng khi có cơn.
- Nằm nghiêng có gối kê khi cần nghỉ.
Không có tư thế nào đúng cho mọi người. Thử nhiều kiểu và giữ lại kiểu nào thấy dễ chịu nhất — cơ thể thường tự biết. Tư thế dựng người và hơi ngả về trước là nhóm được nhiều người thấy hiệu quả nhất.
Hít thở trong cơn
- Hít vào bằng mũi chậm, thở ra bằng miệng dài hơn.
- Thả lỏng vai và hàm khi thở ra.
- Đếm nhịp để giữ đều.
- Không nín thở, không thở gấp.
- Giữa hai cơn thì thở bình thường và nghỉ hẳn.
Thả lỏng hàm là chi tiết nhỏ mà nhiều nữ hộ sinh nhấn mạnh, vì cơ hàm và cơ vùng chậu có liên hệ về mức căng. Nghiến răng chịu đựng thường làm cơn gò khó chịu hơn.
Những cách giảm đau ở nhà
- Tắm hoặc xả vòi sen nước ấm lên lưng, nếu chưa vỡ ối.
- Chườm ấm vùng lưng dưới.
- Người đi cùng xoa hoặc ấn vùng thắt lưng.
- Nhạc nhẹ, ánh sáng dịu, không gian yên.
- Đổi tư thế mỗi khi thấy khó chịu.
Ấn vào vùng thắt lưng trong lúc có cơn là cách đơn giản mà rất nhiều người thấy hiệu quả, nhất là khi đau lưng nhiều. Người đi cùng nên tập trước vài lần để biết ấn ở đâu và mạnh tới đâu.
Những việc nên tránh
- Gồng sức đi bộ hay tập luyện quá nhiều.
- Thức trắng vì hồi hộp.
- Gọi điện báo tin cho cả họ ngay từ cơn gò đầu.
- Bấm giờ từng cơn liên tục suốt nhiều tiếng.
- Tự dùng bất cứ thuốc gì để giảm đau.
- Lên mạng đọc các câu chuyện sinh nở lúc đang lo.
Việc bấm giờ liên tục làm người ta căng thẳng và khiến thời gian như dài ra. Đếm khoảng một giờ mỗi lần thấy cơn gò có vẻ mạnh lên là đủ để biết xu hướng.
Mốc lên đường
- Cơn gò đều, cách nhau vài phút, kéo dài khoảng một phút, duy trì khoảng một giờ.
- Đau tới mức không nói được trong lúc có cơn.
- Ra nước ối — đi ngay.
- Ra máu — đi ngay.
- Thai máy ít hơn thường lệ — đi ngay.
- Hoặc bất cứ mốc nào nơi mình sinh đã dặn riêng.
Người ở xa viện, người đã sinh con trước đó, hoặc người có yếu tố cần theo dõi sát thường được dặn đi sớm hơn. Hãy hỏi mốc của mình từ những buổi khám cuối thay vì tự quyết trong đêm.
Vai trò người đi cùng trong giai đoạn này
- Ghi giờ và độ dài cơn gò.
- Nhắc ăn nhẹ và uống nước.
- Xoa lưng, giúp đổi tư thế.
- Giữ không khí yên, chặn bớt điện thoại.
- Chuẩn bị sẵn túi và xe.
- Cùng theo dõi mốc để quyết định đi.
Người đi cùng làm được nhiều hơn họ nghĩ, và phần lớn là những việc rất cụ thể. Bàn trước về danh sách này giúp họ không lúng túng đứng nhìn.
Khi nào gọi cho nơi sinh
Gọi bất cứ lúc nào thấy không chắc — đó là điều nơi tiếp nhận mong muốn. Khi gọi, nói tuần thai, cơn gò đang thế nào, có ra nước ra máu không và thai máy ra sao. Họ sẽ cho biết nên vào hay tiếp tục theo dõi ở nhà, và cả hai câu trả lời đều hữu ích hơn nhiều so với việc tự đoán suốt đêm.
Câu hỏi thường gặp
Giai đoạn chuyển dạ sớm kéo dài bao lâu?
Rất khác nhau giữa mỗi người và mỗi lần sinh, từ vài giờ tới hơn một ngày, và thường dài hơn ở người sinh con đầu. Vì vậy không nên so với người khác mà hãy theo dõi nhịp cơn gò của chính mình.
Có nên ăn uống trong lúc chuyển dạ sớm không?
Ăn nhẹ và uống nước đều trong giai đoạn sớm giúp giữ sức cho chặng sau, trừ khi bác sĩ có dặn khác vì tình trạng riêng. Hãy hỏi trước nơi mình dự định sinh về hướng dẫn ăn uống của cơ sở đó.
Nên nằm nghỉ hay đi lại?
Nếu chuyển dạ bắt đầu vào ban đêm thì nên cố nghỉ để giữ sức; nếu ban ngày thì đi lại nhẹ và đổi tư thế thường giúp dễ chịu hơn. Điều quan trọng là không gồng sức quá sớm vì chặng sau mới cần nhiều năng lượng nhất.
Khi nào thì rời nhà đi viện?
Thường là khi cơn gò đều đặn cách nhau vài phút, mỗi cơn kéo dài khoảng một phút và duy trì trong khoảng một giờ, nhưng mốc cụ thể nên theo hướng dẫn của nơi mình sinh. Nếu có ra nước ối, ra máu hay thai máy ít thì đi ngay bất kể cơn gò thế nào.