Người đi cùng thường bước vào phòng sinh với đúng một hướng dẫn trong đầu: động viên. Rồi đứng đó, thấy mình vô dụng, và không biết đặt tay vào đâu. Thực ra có rất nhiều việc cụ thể làm được, và biết trước danh sách đó tạo khác biệt thật.
Chuẩn bị trước ngày sinh
- Biết túi đi sinh để ở đâu.
- Biết đường đi, cổng tiếp nhận, chỗ để xe.
- Biết số điện thoại của nơi sinh.
- Biết tuần thai và những lưu ý riêng trong hồ sơ.
- Chuẩn bị túi nhỏ cho chính mình.
- Thu xếp trước việc trông con lớn.
Một buổi đi thử đường vào ban ngày là việc đáng làm và nhiều người bỏ qua. Nó loại bỏ phần lớn sự lúng túng của chuyến đi thật, nhất là khi phải đi vào ban đêm.
Ở nhà trong giai đoạn sớm
- Ghi giờ bắt đầu và độ dài từng cơn gò.
- Nhắc ăn nhẹ và uống nước đều.
- Xoa hoặc ấn vùng thắt lưng trong lúc có cơn.
- Giúp đổi tư thế, đỡ khi đứng lên ngồi xuống.
- Chuẩn bị nước ấm nếu muốn tắm và chưa vỡ ối.
- Chặn bớt điện thoại và khách.
- Giữ nhà yên, ánh sáng dịu.
Việc ghi giờ cơn gò là việc có giá trị nhất trong giai đoạn này, vì người mẹ đang có cơn không thể vừa chịu đau vừa bấm giờ. Ghi trên giấy hoặc trong điện thoại, đủ để thấy xu hướng trong một giờ.
Ấn lưng cho đúng
- Hỏi chỗ nào dễ chịu nhất rồi nhớ chỗ đó.
- Dùng gốc bàn tay, ấn đều, không day mạnh.
- Ấn trong suốt cơn, buông ra khi cơn qua.
- Hỏi mạnh hơn hay nhẹ hơn.
- Đổi tay khi mỏi, nhưng đừng dừng giữa cơn.
Đây là kỹ thuật đơn giản mà rất nhiều người mẹ nói là thứ giúp nhiều nhất, đặc biệt khi đau lưng. Tập thử vài lần trước ngày sinh để tay quen và không lúng túng lúc cần.
Trên đường đi
- Lái chậm và chắc, không cần phóng.
- Gọi báo nơi sinh trước khi tới.
- Mang theo toàn bộ túi và hồ sơ.
- Kê gối cho người mẹ dựa.
- Giữ giọng bình tĩnh, sự hoảng loạn lây rất nhanh.
Điểm cuối là điều quan trọng nhất trong cả bài. Người mẹ đọc được trạng thái của người đi cùng rất nhanh, và một người bình tĩnh bên cạnh có tác dụng lớn hơn bất cứ lời động viên nào.
Khi làm thủ tục
- Cầm hồ sơ và giấy tờ, làm thủ tục thay.
- Nói giúp những thông tin đã biết.
- Báo giờ vỡ ối nếu có.
- Nhắc những lưu ý riêng trong hồ sơ.
- Nhưng đừng trả lời thay khi nhân viên y tế hỏi trực tiếp người mẹ.
Điểm cuối tế nhị nhưng đáng giữ. Hỗ trợ là bổ sung chứ không phải thay thế, và người mẹ cần giữ được tiếng nói của mình trong mọi quyết định liên quan tới cuộc sinh.
Trong phòng sinh
- Im lặng trong lúc có cơn, hỗ trợ bằng động tác.
- Nói ngắn và cụ thể giữa hai cơn.
- Đưa nước, thấm mồ hôi, giữ khăn mát.
- Đỡ vai, giữ tay khi cần.
- Nhắc nhịp thở bằng cách thở cùng.
- Hỏi nhân viên y tế nếu chưa rõ điều gì.
- Đứng ở chỗ người mẹ nhìn thấy được.
Thở cùng là mẹo đơn giản mà hiệu quả: thay vì bảo hãy thở chậm lại, cứ thở chậm và rõ bên cạnh thì người mẹ tự bắt nhịp theo. Nó không cần nói gì và không làm phiền sự tập trung.
Những câu nên và không nên nói
- Nên: em làm tốt lắm, anh ở đây, cơn này qua rồi.
- Nên: em cần gì không, thử đổi tư thế nhé.
- Tránh: cố lên đi, sắp xong rồi, có gì đâu mà.
- Tránh: so sánh với người khác.
- Tránh: kể chuyện của người quen lúc này.
Câu sắp xong rồi nghe có vẻ động viên nhưng lại phản tác dụng khi hoá ra còn lâu. Nói về hiện tại thì an toàn hơn nói về tương lai: cơn này đã qua rồi là câu luôn đúng.
Khi kế hoạch thay đổi
- Giữ bình tĩnh, đó là điều hữu ích nhất lúc đó.
- Hỏi nhân viên y tế điều gì đang xảy ra.
- Truyền đạt lại cho người mẹ một cách rõ ràng.
- Không tỏ ra hoảng dù bên trong đang lo.
- Làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nếu phải rời phòng vì có can thiệp khẩn, hãy đi ngay mà không tranh luận — nhân viên y tế cần không gian để làm việc. Sẽ có người ra báo tin ngay khi có thể.
Sau khi bé chào đời
- Hỏi xem có thể da kề da với bé không.
- Báo tin cho người thân thay người mẹ.
- Nhắc người mẹ ăn và uống nước.
- Hỗ trợ lần cho bú đầu tiên nếu cần.
- Để người mẹ nghỉ, lọc bớt khách thăm.
- Nhớ ăn uống và ngủ một chút cho chính mình.
Lọc bớt khách thăm là việc người mẹ khó tự làm vì ngại, nhưng người đi cùng làm được dễ dàng. Những giờ đầu sau sinh là lúc mẹ và bé cần yên tĩnh nhất, và giữ được điều đó là một đóng góp lớn.
Cho chính người đi cùng
Chứng kiến người thân mình đau mà không làm gì được là trải nghiệm nặng, và nhiều người giữ cảm giác đó rất lâu sau đó mà không nói với ai. Nếu thấy như vậy thì đó là phản ứng bình thường và nói ra với ai đó thường giúp. Việc mình có mặt ở đó, giữ được bình tĩnh và làm những việc nhỏ cụ thể — đã là phần đóng góp lớn nhất mà một người có thể làm.
Câu hỏi thường gặp
Người đi cùng nên chuẩn bị gì cho bản thân?
Một bộ quần áo thay, đồ vệ sinh cá nhân, đồ ăn nhẹ, nước, sạc điện thoại riêng và ít tiền mặt. Chuyển dạ có thể kéo dài nhiều giờ nên người hỗ trợ cũng cần giữ sức.
Có nên nói gì trong lúc có cơn gò không?
Trong lúc có cơn thì phần lớn người mẹ cần yên tĩnh để tập trung, nên hãy giữ im lặng và chỉ hỗ trợ bằng động tác. Giữa hai cơn mới là lúc nói, và nên nói ngắn, cụ thể và bình tĩnh.
Người đi cùng có được vào phòng sinh không?
Quy định khác nhau giữa các cơ sở và tuỳ tình huống cụ thể, nên hãy hỏi trước nơi mình dự định sinh để biết và chuẩn bị tâm lý. Trong tình huống cần can thiệp khẩn thì việc này có thể thay đổi.
Nếu người đi cùng thấy choáng thì sao?
Hãy ngồi xuống và nói với nhân viên y tế thay vì cố đứng, vì ngất trong phòng sinh làm mọi người phải chia sức lo thêm. Đây là chuyện xảy ra thật và không có gì đáng xấu hổ.