Sinh mổ chủ động có một lợi thế lớn so với mổ cấp cứu: mình biết trước ngày. Đó là thời gian để chuẩn bị kỹ, hỏi cho hết những gì cần hỏi và sắp xếp nhà cửa cho những tuần sau. Bài này là danh sách việc nên làm.
Trước ngày mổ vài tuần
- Hỏi rõ lý do chỉ định mổ trong trường hợp của mình.
- Làm đầy đủ các xét nghiệm được yêu cầu.
- Gặp bác sĩ gây mê nếu cơ sở có lịch khám trước.
- Kể hết về bệnh đã có, thuốc đang dùng, dị ứng.
- Hỏi về việc ngừng thuốc nào trước mổ nếu đang dùng.
- Xác nhận lịch mổ và giờ có mặt.
Buổi gặp bác sĩ gây mê là buổi quan trọng nhất và nhiều người coi nhẹ. Hãy kể hết, kể cả những chi tiết nghĩ là không liên quan như từng bị choáng khi nhổ răng hay đang uống viên bổ sung nào đó.
Những câu nên hỏi bác sĩ
- Vì sao trường hợp của em cần mổ?
- Ca mổ dự kiến kéo dài bao lâu?
- Em sẽ được vô cảm bằng phương pháp nào?
- Em có được da kề da ngay sau khi bé ra không?
- Người nhà có được vào không?
- Bao lâu sau mổ em được ăn uống trở lại?
- Dự kiến nằm viện bao lâu?
- Sau này em còn sinh thường được không?
Câu cuối nhiều người muốn hỏi nhưng ngại. Đó là câu hoàn toàn chính đáng và câu trả lời phụ thuộc lý do mổ lần này cùng nhiều yếu tố khác — nên đáng hỏi chính bác sĩ của mình.
Đêm trước và sáng ngày mổ
- Nhịn ăn uống theo đúng hướng dẫn nhận được.
- Tắm rửa sạch, gội đầu.
- Không sơn móng tay móng chân.
- Tháo hết trang sức, kể cả nhẫn cưới.
- Không trang điểm.
- Mang theo toàn bộ giấy tờ và hồ sơ.
- Có mặt đúng giờ được hẹn.
Lý do của việc không sơn móng và không trang điểm là để nhân viên y tế quan sát được màu da và móng trong lúc mổ. Đây là chi tiết nhỏ hay bị bỏ qua và có khi làm chậm quy trình.
Đồ mang theo — khác gì so với sinh thường
- Áo rộng, dễ mặc, cài phía trước để cho con bú.
- Quần lót cạp cao, mềm, không cọ vào vết mổ.
- Quần rộng thùng thình, cạp cao.
- Một gối nhỏ để ôm khi ho hoặc cười.
- Dép có quai, dễ xỏ không phải cúi.
- Chuẩn bị tinh thần nằm viện lâu hơn sinh thường.
Cái gối nhỏ để ôm là món được nhắc lại nhiều nhất bởi những người đã trải qua. Ho, cười, hắt hơi trong những ngày đầu sau mổ rất đau, và ép gối vào bụng làm giảm hẳn.
Sắp xếp ở nhà trước
- Nấu sẵn và cấp đông vài món.
- Đặt mọi thứ hay dùng ở tầm với, không phải cúi hay với cao.
- Chuẩn bị chỗ thay tã cho bé ở độ cao không phải cúi.
- Thu xếp người giúp việc nhà trong vài tuần đầu.
- Thu xếp người trông con lớn.
- Mua trước đồ dùng cho tuần đầu.
Việc đặt đồ ở tầm với nghe nhỏ nhưng rất quan trọng: sau mổ, cúi xuống và với lên cao đều đau và nên hạn chế. Dành một buổi sắp xếp lại nhà trước khi đi là việc đáng làm.
Chuẩn bị cho việc cho con bú
- Hỏi trước về việc cho bú sớm sau mổ.
- Tìm hiểu các tư thế cho bú không đè lên vết mổ.
- Chuẩn bị gối để kê khi cho bú.
- Hỏi xem cơ sở có hỗ trợ tư vấn sữa mẹ không.
Tư thế ôm bóng hoặc nằm nghiêng là hai tư thế thường được gợi ý sau mổ vì không đè lên bụng. Biết trước và tập thử tư thế trên gối giúp những lần đầu đỡ lúng túng.
Nếu đây là mổ lần thứ hai trở đi
- Kể cho bác sĩ về lần mổ trước: lý do, có biến chứng gì không.
- Mang theo hồ sơ lần trước nếu có.
- Hỏi xem lần này có gì khác không.
- Hồi phục có thể khác lần trước.
Thông tin về lần mổ trước ảnh hưởng thật sự tới kế hoạch lần này, nên đừng bỏ qua chỉ vì nghĩ hồ sơ đã có sẵn ở đâu đó. Tự mang theo là cách chắc chắn.
Về mặt tinh thần
- Lo lắng trước ca mổ là bình thường.
- Hiểu rõ quy trình giúp giảm lo đáng kể.
- Nói với bác sĩ hoặc nữ hộ sinh nếu quá lo.
- Không cần thấy có lỗi vì sinh mổ.
Nhiều người mẹ mang cảm giác hụt hẫng vì không được sinh thường, kể cả khi mổ là chỉ định rõ ràng. Cảm giác đó chính đáng và đáng được nói ra, nhưng nó không phản ánh sự thật nào về người mẹ.
Nếu chuyển dạ trước ngày mổ
- Đi viện ngay như mọi trường hợp chuyển dạ.
- Báo rõ mình có lịch mổ vào ngày nào.
- Ra nước ối hay ra máu thì đi ngay, không chờ.
- Mang theo túi và hồ sơ.
Đây là tình huống có thể xảy ra và nên chuẩn bị tinh thần. Vì vậy túi đi sinh nên xếp xong sớm hơn ngày mổ vài tuần, không phải để tới đêm trước.
Điều đáng làm nhất
Viết sẵn danh sách câu hỏi và mang theo khi đi khám. Trong phòng khám, giữa lúc đang lo, rất dễ quên mất câu mình định hỏi rồi về nhà mới nhớ ra. Một tờ giấy giải quyết chuyện đó, và nó cũng cho thấy mình đang tham gia vào quyết định của chính mình.
Câu hỏi thường gặp
Phải nhịn ăn bao lâu trước khi mổ?
Thời gian nhịn ăn uống cụ thể do bác sĩ gây mê của cơ sở dặn và có thể khác nhau giữa các nơi, nên hãy hỏi rõ và làm theo đúng hướng dẫn nhận được. Không tự ý ăn uống thêm vì điều đó có thể khiến ca mổ phải hoãn.
Sinh mổ dùng phương pháp vô cảm nào?
Phần lớn ca mổ lấy thai chủ động dùng gây tê vùng để người mẹ vẫn tỉnh và gặp con ngay sau khi bé ra, nhưng phương pháp cụ thể do bác sĩ gây mê quyết định tuỳ tình trạng. Hãy trao đổi với bác sĩ gây mê trước ngày mổ về lựa chọn và những điều cần lưu ý.
Nên chuẩn bị đồ gì khác so với sinh thường?
Cần thêm đồ dễ mặc không chạm vào vết mổ, quần lót cạp cao để không cọ, gối nhỏ để ôm khi ho hay cười, và chuẩn bị tinh thần nằm viện lâu hơn. Ngoài ra là những thứ giống như mọi túi đi sinh khác.
Người nhà có được vào phòng mổ không?
Quy định khác nhau giữa các cơ sở và tuỳ tình huống cụ thể, nên hãy hỏi trước nơi mình dự định sinh. Biết trước giúp cả nhà chuẩn bị tâm lý thay vì bất ngờ vào ngày mổ.