Qua ngày dự sinh mà chưa có dấu hiệu gì là tình huống làm người ta sốt ruột nhất trong cả thai kỳ. Điện thoại reo liên tục vì ai cũng hỏi sinh chưa, còn mình thì vừa mệt vừa lo. Bài này nói về những gì thực sự đang được theo dõi trong giai đoạn đó.
Ngày dự sinh là gì
- Là một ước tính dựa trên kỳ kinh cuối hoặc siêu âm sớm.
- Chỉ một phần nhỏ trẻ sinh đúng vào ngày đó.
- Khoảng thời gian đủ tháng kéo dài vài tuần quanh ngày đó.
- Siêu âm sớm cho ước tính chính xác hơn siêu âm muộn.
Hiểu ngày dự sinh là một mốc ước tính chứ không phải hạn chót giúp giảm hẳn áp lực trong những tuần cuối. Nó là điểm giữa của một khoảng, không phải cái vạch mà qua đó là có chuyện.
Nhưng chờ mãi cũng không phải cách
- Bánh nhau hoạt động kém dần khi thai để quá lâu.
- Lượng nước ối có thể giảm.
- Bé có thể lớn thêm gây khó khăn khi sinh.
- Một số nguy cơ tăng lên theo tuần.
Vì vậy sau ngày dự sinh, việc theo dõi sẽ dày hơn và bác sĩ sẽ đưa ra mốc cụ thể cho từng trường hợp. Mốc này khác nhau tuỳ người và tuỳ cơ sở, nên hãy hỏi thẳng chứ đừng lấy mốc của người quen.
Theo dõi gì trong những ngày quá hạn
- Cử động thai — theo dõi sát hơn bao giờ hết.
- Theo dõi tim thai bằng máy.
- Siêu âm đánh giá nước ối.
- Siêu âm đánh giá bánh nhau và dòng chảy khi có chỉ định.
- Khám đánh giá cổ tử cung.
Trong giai đoạn này, cử động thai là việc người mẹ làm được ở nhà và nó quan trọng hơn bao giờ hết. Bất kỳ ngày nào thấy bé máy ít hơn nhịp thường lệ thì đi viện ngay, không chờ tới lịch hẹn kế tiếp.
Khởi phát chuyển dạ
- Là biện pháp y tế giúp khởi động cơn chuyển dạ.
- Có nhiều phương pháp khác nhau.
- Việc chọn phương pháp do bác sĩ quyết định sau khi đánh giá.
- Có thể mất thời gian, đôi khi cần hơn một ngày.
- Được theo dõi sát trong suốt quá trình.
Điều nên hỏi trước khi bắt đầu là quy trình sẽ diễn ra thế nào, mất khoảng bao lâu, và những gì sẽ được theo dõi. Biết trước làm giảm rất nhiều lo lắng, vì phần khó nhất của khởi phát chuyển dạ với nhiều người là sự chờ đợi không biết tới lúc nào.
Những câu nên hỏi bác sĩ
- Trường hợp của em thì mốc nào là mốc cần can thiệp?
- Hiện tại theo dõi cho thấy điều gì?
- Nếu khởi phát thì làm bằng cách nào và mất bao lâu?
- Có lựa chọn nào khác không?
- Dấu hiệu nào thì em phải vào viện ngay trong lúc chờ?
Đây là giai đoạn mà việc hiểu rõ kế hoạch giúp người mẹ bớt hoang mang nhất. Hỏi không phải là nghi ngờ chuyên môn — nó là cách tham gia vào quyết định liên quan tới chính mình.
Những cách dân gian nên tránh tự làm
- Uống nước lá, thảo dược để kích chuyển dạ.
- Dùng dầu hoặc các chất được mách để làm mềm cổ tử cung.
- Các cách kích thích mạnh vùng bụng.
- Bất cứ thứ gì mua theo lời mách trên mạng.
Lý do không phải là mê tín hay khoa học gì cả — mà là một số cách trong đó có thể gây cơn co quá mạnh, ảnh hưởng tới bé, hoặc làm rối bức tranh theo dõi. Nếu muốn thử điều gì thì hỏi trước, và người trả lời phải là bác sĩ hoặc nữ hộ sinh đang theo dõi thai.
Những gì làm được trong lúc chờ
- Đếm cử động thai mỗi ngày, ghi lại.
- Đi bộ nhẹ vừa sức.
- Nghỉ ngơi, giữ giấc ngủ.
- Ăn đủ, uống đủ.
- Kiểm lại túi đi sinh và kế hoạch di chuyển.
- Giữ đúng mọi lịch hẹn theo dõi.
Nghỉ ngơi trong giai đoạn này có giá trị thực tế: chuyển dạ là việc tốn sức, và bước vào nó trong tình trạng kiệt sức vì mấy đêm mất ngủ lo lắng thì khó hơn nhiều.
Đối phó với áp lực từ xung quanh
- Tắt thông báo hoặc để chế độ yên lặng nếu bị hỏi quá nhiều.
- Nhờ một người đại diện trả lời tin nhắn.
- Nhắn một tin chung báo rằng sẽ báo khi có tin.
- Không cần giải thích với ai về việc chưa sinh.
Sự sốt ruột của người thân xuất phát từ quan tâm, nhưng nó dồn lên người đang chờ đợi và mệt mỏi nhất. Một tin nhắn chung gửi một lần cắt được hàng chục cuộc gọi và không làm mất lòng ai.
Dấu hiệu phải đi viện ngay trong giai đoạn này
- Cử động thai ít hơn thường lệ.
- Ra máu.
- Ra nước ối.
- Cơn gò đều đặn, mạnh dần.
- Đau bụng dữ dội hoặc bụng cứng liên tục.
- Sốt, đau đầu dữ dội, nhìn mờ.
Danh sách này không đổi dù đã qua ngày dự sinh hay chưa. Điều khác duy nhất là ở giai đoạn quá hạn, ngưỡng để đi khám nên thấp hơn — nghi ngờ thì đi, vì việc kiểm tra nhanh và cho câu trả lời chắc chắn.
Một điều đáng nhớ
Quá ngày dự sinh không có nghĩa là cơ thể mình có gì sai, và cũng không phải do mình làm gì chưa đúng. Rất nhiều người đi qua giai đoạn này và sinh hoàn toàn bình thường. Việc cần làm chỉ gồm ba thứ: theo dõi cử động thai, giữ đúng lịch hẹn, và đi ngay khi có dấu hiệu. Phần còn lại là chờ, và chờ có theo dõi thì khác hẳn với chờ trong lo lắng.
Câu hỏi thường gặp
Quá ngày dự sinh bao lâu thì đáng lo?
Ngày dự sinh là ước tính và nhiều người sinh sau ngày đó một cách bình thường. Tuy vậy thai để quá lâu có những nguy cơ riêng, nên khi qua ngày dự sinh thì việc theo dõi sẽ dày hơn và bác sĩ sẽ đưa ra mốc cụ thể cho trường hợp của mình.
Khởi phát chuyển dạ là gì?
Là các biện pháp y tế giúp khởi động cơn chuyển dạ khi việc chờ đợi tự nhiên không còn là lựa chọn tốt nhất. Có nhiều phương pháp khác nhau và việc chọn phương pháp nào là quyết định của bác sĩ sau khi đánh giá tình trạng cụ thể.
Có nên tự thử các cách kích chuyển dạ ở nhà không?
Không nên tự làm theo các mẹo truyền miệng như uống nước lá, dùng thảo dược hay các cách kích thích khác, vì một số có thể gây cơn co quá mạnh hoặc ảnh hưởng tới bé. Nếu muốn thử điều gì thì hãy hỏi bác sĩ hoặc nữ hộ sinh trước.
Đi bộ nhiều có giúp nhanh chuyển dạ không?
Đi bộ nhẹ là hoạt động tốt cho sức khoẻ nói chung trong thai kỳ nhưng không có gì bảo đảm nó rút ngắn thời gian chờ. Hãy giữ mức vận động vừa sức và hỏi bác sĩ nếu có yếu tố nào cần hạn chế.