Những giờ đầu sau sinh: vì sao phải theo dõi sát và dấu hiệu cần báo ngay

Sau khi bé ra, người mẹ thường chỉ muốn một thứ: được nghỉ. Nhưng đây lại là khoảng thời gian cần theo dõi sát nhất trong cả quá trình, và hiểu vì sao giúp chịu đựng những lần bị làm phiền dễ hơn.

Vì sao những giờ đầu quan trọng

• Đây là lúc nguy cơ chảy máu cao nhất.
• Tử cung phải co lại để cầm máu.
• Huyết áp có thể thay đổi.
• Cần phát hiện sớm bất thường để xử lý kịp.

Chảy máu sau sinh là tình huống có thể diễn tiến nhanh nhưng cũng xử lý tốt khi được phát hiện sớm. Đó là toàn bộ lý do của việc kiểm tra thường xuyên trong những giờ này.

Những gì được theo dõi

• Huyết áp và mạch.
• Nhiệt độ.
• Lượng máu ra.
• Độ co hồi và vị trí của tử cung.
• Khả năng đi tiểu.
• Mức đau.
• Vết khâu nếu có.

Việc ấn bụng để kiểm tra tử cung là thao tác gây khó chịu nhất và cũng cần thiết nhất. Nó vừa để đánh giá vừa để kích thích tử cung co lại.

Dấu hiệu phải báo ngay

• Máu ra nhiều, thấm đầy băng trong thời gian ngắn.
• Ra cục máu lớn.
• Chóng mặt, hoa mắt, mệt lả.
• Tim đập nhanh, vã mồ hôi lạnh.
• Đau bụng dữ dội khác thường.
• Khó thở.
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ.

Người mẹ đang mệt dễ bỏ qua những dấu hiệu này hoặc nghĩ là do mệt. Vì vậy người đi cùng nên biết danh sách này và chủ động bấm chuông gọi khi thấy bất thường.

Cơn co tử cung sau sinh

• Đau từng cơn ở bụng dưới, giống đau bụng kinh.
• Rõ hơn khi cho con bú.
• Thường mạnh hơn ở người sinh con thứ hai trở đi.
• Là dấu hiệu tử cung đang co lại — điều tốt.
• Giảm dần trong vài ngày.

Cảm giác đau tăng lên mỗi khi cho bú làm nhiều người bất ngờ và lo. Đó là phản xạ bình thường: việc bú kích thích tử cung co. Nếu đau nhiều thì nói với nhân viên y tế chứ đừng tự dùng thuốc.

Lần đi tiểu đầu tiên

• Nên đi trong khoảng thời gian nhân viên y tế dặn.
• Bàng quang căng làm tử cung khó co hồi.
• Có thể thấy rát nếu có vết khâu.
• Dội nước ấm trong lúc tiểu giúp đỡ rát.
• Báo nếu không tiểu được.

Rất nhiều người sợ lần này và nhịn, không biết rằng nhịn lại làm tăng nguy cơ chảy máu. Xin người hỗ trợ đi cùng lần đầu, và mang theo một bình nước nhỏ để dội.

Lần đứng dậy đầu tiên

• Luôn có người đỡ.
• Ngồi dậy từ từ, ngồi yên một lát trước khi đứng.
• Thấy chóng mặt thì ngồi hoặc nằm xuống ngay.
• Bấm chuông gọi thay vì cố tự đi.

Choáng khi đứng dậy lần đầu là chuyện rất thường gặp do mất máu và do nằm lâu. Ngã trong nhà tắm bệnh viện là tai nạn có thật, và nó phòng được hoàn toàn bằng cách gọi người.

Rét run sau sinh

• Rất thường gặp, thường không nghiêm trọng.
• Xin thêm chăn và đồ ấm.
• Uống nước ấm.
• Báo nếu kèm sốt hoặc kéo dài.

Hiện tượng này làm nhiều người và người nhà hoảng vì trông giống sốt rét. Nói với nhân viên y tế để họ xác nhận và đo nhiệt độ là cách xử lý đúng.

Sản dịch những ngày đầu

• Những ngày đầu ra nhiều, màu đỏ tươi.
• Giảm dần và nhạt màu dần theo tuần.
• Dùng băng vệ sinh, không dùng tampon.
• Thay thường xuyên và rửa tay mỗi lần.
• Báo nếu ra nhiều đột ngột, có mùi hôi hoặc kèm sốt.

Quy tắc dễ nhớ là sản dịch phải ít dần và nhạt dần. Nếu đang nhạt rồi lại đỏ tươi trở lại và nhiều lên, hoặc có mùi hôi, thì đó là lý do đi khám.

Ăn uống và nghỉ ngơi

• Uống nước đều, cơ thể mất nhiều nước.
• Ăn khi thấy đói, không cần kiêng khem theo lời mách.
• Tranh thủ ngủ khi bé ngủ.
• Nhờ người nhà trông bé để chợp mắt.
• Hạn chế khách thăm trong ngày đầu.

Về chuyện kiêng khem sau sinh, có rất nhiều lời mách khác nhau và không ít trong đó gây thiếu chất. Hãy hỏi nhân viên y tế về chế độ ăn phù hợp, nhất là khi đang cho con bú.

Điều cần nhớ

Trong những giờ này, việc của người mẹ chỉ gồm ba thứ: nói ra khi thấy bất thường, đi tiểu khi được nhắc, và nghỉ bất cứ lúc nào có thể. Mọi thứ khác đã có người theo dõi. Và khi phân vân có nên gọi hay không — cứ bấm chuông, đó là việc nó sinh ra để làm.

Câu hỏi thường gặp