Đây là tình huống ít ai chuẩn bị tinh thần trước và nó thường được thông báo giữa lúc người mẹ đang kiệt sức nhất. Hiểu trước nó là gì và vì sao cần làm giúp giảm hẳn cảm giác hoảng khi nghe đề nghị.
Nó là gì
- Dùng dụng cụ hỗ trợ đưa đầu bé ra trong giai đoạn rặn.
- Hai loại thường dùng là giác hút và kẹp.
- Chỉ dùng khi cổ tử cung đã mở hết và bé đã xuống đủ thấp.
- Người mẹ vẫn rặn phối hợp trong lúc thực hiện.
Điểm cuối là điều nhiều người không biết: đây không phải là việc bác sĩ làm thay hoàn toàn. Người mẹ vẫn rặn theo hướng dẫn và dụng cụ hỗ trợ thêm lực trong cơn gò.
Khi nào được đề nghị
- Giai đoạn rặn kéo dài mà bé không xuống thêm.
- Có dấu hiệu bất thường ở tim thai cần đưa bé ra nhanh.
- Người mẹ kiệt sức, không rặn hiệu quả được nữa.
- Có lý do y tế cần rút ngắn giai đoạn rặn.
Điều kiện quan trọng là bé phải đã ở vị trí đủ thấp và cổ tử cung đã mở hết. Nếu không đủ điều kiện thì phương án sẽ khác — thường là mổ lấy thai.
Quy trình thường diễn ra thế nào
- Bác sĩ khám xác định vị trí của bé.
- Giải thích lý do và xin đồng ý nếu tình huống cho phép.
- Bảo đảm giảm đau phù hợp.
- Thường đặt ống thông tiểu trước.
- Đặt dụng cụ và kéo phối hợp với cơn gò và lực rặn của mẹ.
- Có thể cần rạch tầng sinh môn.
- Kiểm tra bé ngay sau khi ra.
Thủ thuật này thường được thực hiện ở nơi có sẵn điều kiện chuyển sang mổ, vì kế hoạch dự phòng phải có sẵn. Biết điều đó giúp hiểu vì sao đôi khi phòng bỗng đông người hơn — đó là chuẩn bị bình thường, không phải dấu hiệu có chuyện xấu.
Những câu nên hỏi nếu tình huống cho phép
- Vì sao cần làm bây giờ?
- Nếu chờ thêm thì sao?
- Em sẽ được giảm đau thế nào?
- Có cần rạch tầng sinh môn không?
- Nếu không thành công thì phương án tiếp theo là gì?
Trong tình huống gấp thì không phải lúc nào cũng kịp hỏi hết, và điều đó là bình thường. Có thể hỏi lại sau, trong buổi tái khám — nhiều cơ sở sẵn sàng giải thích lại quá trình cuộc sinh.
Ở mẹ sau đó
- Đau vùng đáy chậu nhiều hơn, nhất là nếu có rạch hoặc rách.
- Có thể bầm và sưng.
- Đôi khi khó tiểu trong những giờ đầu.
- Cần theo dõi lượng máu mất.
- Hồi phục thường lâu hơn so với sinh thường không hỗ trợ.
Khó tiểu sau đó là chuyện thường gặp và nhân viên y tế sẽ theo dõi. Nếu về nhà rồi mà vẫn khó tiểu, tiểu buốt hay không kiểm soát được thì hãy đi khám chứ đừng chờ.
Ở bé sau đó
- Có thể có vết bầm hoặc sưng ở da đầu.
- Có thể có dấu ấn trên mặt hoặc má.
- Những dấu này thường mờ dần trong vài ngày.
- Bé được kiểm tra kỹ sau sinh.
- Nhân viên y tế sẽ dặn những gì cần theo dõi.
Nhìn thấy con có vết bầm hoặc sưng là điều làm nhiều người mẹ lo và tự trách. Hãy hỏi nhân viên y tế cụ thể về những dấu đó, bao lâu thì mờ và dấu hiệu nào cần báo — thông tin cụ thể luôn giúp hơn là tự suy diễn.
Nếu phải chuyển sang mổ
- Đây là kế hoạch dự phòng đã được tính trước.
- Không có nghĩa là đã làm sai điều gì.
- Mọi thứ thường diễn ra rất nhanh sau đó.
- Người đi cùng có thể được yêu cầu ra ngoài.
Tốc độ của giai đoạn này làm nhiều người hoảng. Biết trước rằng nó có thể xảy ra và rằng nó là quy trình chuẩn bị sẵn giúp giữ bình tĩnh hơn nhiều.
Cảm giác sau đó
- Nhiều người thấy hụt hẫng vì cuộc sinh không như hình dung.
- Có người thấy sợ hoặc bị sốc vì diễn biến nhanh.
- Cảm giác này chính đáng và đáng được nói ra.
- Hỏi lại về cuộc sinh trong buổi tái khám thường giúp nhiều.
Trong lúc mọi việc diễn ra, thông tin đến rời rạc và người mẹ thường không nắm được toàn cảnh. Được giải thích lại sau đó làm câu chuyện trong đầu trở nên mạch lạc, và điều đó có giá trị tâm lý thật sự.
Cho lần sau
- Hỏi bác sĩ lần này có ảnh hưởng gì tới lần mang thai sau không.
- Lần sau không nhất thiết lặp lại tình huống này.
- Giữ lại thông tin về cuộc sinh này để nói cho bác sĩ lần sau.
Nhiều người mẹ mang nỗi lo rằng lần sau sẽ y hệt. Câu trả lời cho câu hỏi này thường cụ thể và nhẹ hơn nhiều so với tưởng tượng, nên đáng hỏi thay vì để nó thành nỗi lo âm ỉ.
Một điều đáng nhớ
Việc cần hỗ trợ bằng dụng cụ không nói lên điều gì về người mẹ hay về cơ thể mình. Nó phản ánh một tình huống cụ thể ở một thời điểm cụ thể — thường là vị trí của bé hoặc tiến triển của cuộc sinh. Cách em bé chào đời không phải là thước đo của bất cứ điều gì.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào cần hỗ trợ bằng dụng cụ?
Thường khi giai đoạn rặn kéo dài mà bé không xuống thêm, khi có dấu hiệu bất thường ở tim thai cần đưa bé ra nhanh, hoặc khi người mẹ kiệt sức không rặn hiệu quả được nữa. Quyết định này do bác sĩ đưa ra sau khi đánh giá vị trí của bé và điều kiện cụ thể.
Có đau không?
Người mẹ thường được giảm đau trước khi thực hiện, bằng gây tê vùng hoặc gây tê tại chỗ tuỳ tình huống. Hãy hỏi bác sĩ về cách giảm đau sẽ dùng trong trường hợp của mình.
Bé có bị ảnh hưởng gì không?
Bé có thể có vết bầm, sưng nhẹ hoặc dấu ấn trên da đầu hay mặt, và những dấu này thường mờ dần trong vài ngày. Nhân viên y tế sẽ kiểm tra bé kỹ sau đó và hướng dẫn những gì cần theo dõi.
Nếu dụng cụ không thành công thì sao?
Bác sĩ thường có kế hoạch dự phòng từ trước, và trong trường hợp đó có thể chuyển sang mổ lấy thai. Đây là lý do thủ thuật này thường được thực hiện ở nơi có sẵn điều kiện mổ.