Bé sơ sinh trông thế nào: những thứ đáng lo mà lại bình thường

Em bé trong ảnh quảng cáo có làn da hồng mịn và đôi mắt mở to. Em bé thật vừa ra đời thì có đầu hơi méo, da bong tróc, mặt đầy nốt và mắt sưng. Với người lần đầu làm cha mẹ, gần như mọi thứ đều trông như có gì đó không ổn.

Đầu

• Có thể hơi dài ra hoặc méo do quá trình sinh.
• Có thể sưng một vùng ở da đầu.
• Thường trở lại bình thường trong những ngày tới vài tuần.
• Thóp mềm, có thể thấy nhấp nhô theo nhịp mạch.
• Không ấn mạnh vào thóp nhưng vẫn gội đầu bình thường được.

Thóp là chỗ nhiều người sợ chạm vào tới mức không dám gội đầu cho bé. Thực ra nó được màng chắc bảo vệ và việc gội nhẹ nhàng hoàn toàn an toàn. Chỉ cần đi khám nếu thấy thóp phồng căng hoặc trũng sâu.

Da

• Bong tróc trong tuần đầu, nhất là ở tay chân.
• Có thể có lớp chất trắng nhờn khi mới ra.
• Nốt trắng nhỏ trên mũi và má.
• Nốt đỏ rải rác xuất hiện rồi biến mất.
• Lông tơ trên vai và lưng.
• Vết bớt xanh ở mông và lưng dưới.
• Tay chân hơi tím khi lạnh nhưng người vẫn hồng.

Mục cuối cần phân biệt rõ: tay chân hơi tím khi lạnh là bình thường, nhưng môi và lưỡi tím thì là dấu hiệu phải đi khám ngay. Đó là khác biệt giữa tuần hoàn ngoại vi chưa ổn định và vấn đề về hô hấp.

Mắt

• Mí sưng trong vài ngày đầu.
• Có thể có vệt đỏ ở lòng trắng, tự hết.
• Mắt có vẻ lác trong những tuần đầu.
• Chảy nước mắt hoặc có ghèn nhẹ ở một bên.
• Đi khám nếu mắt đỏ, sưng, chảy mủ nhiều.

Mắt trông lác trong những tuần đầu là do cơ vận nhãn chưa phối hợp tốt và thường tự ổn. Nhưng nếu tình trạng này còn rõ sau vài tháng thì nên nói với nhân viên y tế trong buổi khám định kỳ.

Ngực và bộ phận sinh dục

• Ngực bé có thể hơi sưng ở cả bé trai và bé gái.
• Bé gái có thể ra ít dịch hoặc chút máu ở âm đạo.
• Đây là do nội tiết của mẹ còn trong cơ thể bé.
• Tự hết trong vài ngày tới vài tuần.
• Không nặn, không bóp.

Những hiện tượng này làm nhiều gia đình hoảng vì không ai dặn trước. Chúng hoàn toàn bình thường và không cần làm gì cả — chỉ cần đi khám nếu vùng đó đỏ, nóng hoặc chảy dịch bất thường.

Hô hấp

• Bé thở không đều, có lúc nhanh lúc chậm.
• Hắt hơi nhiều để làm sạch mũi.
• Nấc thường xuyên.
• Thở có tiếng khụt khịt.
• Đi khám ngay nếu thở nhanh liên tục, rút lõm ngực, tím môi.

Nhịp thở không đều ở trẻ sơ sinh là bình thường và làm nhiều cha mẹ thức trắng đêm canh chừng. Điều cần để ý không phải là nhịp không đều mà là các dấu hiệu gắng sức: rút lõm ngực, cánh mũi phập phồng, thở rên.

Phân và nước tiểu

• Phân đầu tiên màu đen, dính, gọi là phân su.
• Chuyển sang xanh rồi vàng trong tuần đầu.
• Bé bú mẹ thường đi ngoài nhiều lần, phân lỏng có hạt.
• Số lần đi tiểu tăng dần theo ngày.
• Có thể thấy vệt hồng nhạt trong tã những ngày đầu.

Phân lỏng màu vàng có hạt ở bé bú mẹ thường bị nhầm là tiêu chảy. Đó là bình thường. Điều cần để ý là phân trắng bạc, phân có máu, hoặc bé không đi ngoài kèm bụng chướng.

Cân nặng

• Sụt một ít trong những ngày đầu là sinh lý.
• Tăng trở lại từ khoảng ngày thứ tư tới ngày thứ năm.
• Về lại cân lúc sinh trong khoảng hai tuần.
• Nhân viên y tế theo dõi và sẽ báo nếu cần.

Nghe tin con sụt cân làm nhiều người mẹ nghĩ ngay là do mình thiếu sữa. Hãy hỏi mức sụt có nằm trong khoảng bình thường không thay vì tự kết luận và vội bổ sung.

Giấc ngủ

• Bé ngủ rất nhiều nhưng thành từng giấc ngắn.
• Chưa phân biệt ngày đêm trong những tuần đầu.
• Cử động, phát ra tiếng, nhăn mặt trong lúc ngủ.
• Có lúc thở nhanh rồi chậm lại khi ngủ.

Tiếng động và cử động trong lúc ngủ làm nhiều cha mẹ tưởng bé đang thức và bế lên. Chờ một lát trước khi can thiệp thường giúp cả bé lẫn cha mẹ ngủ được nhiều hơn.

Những phản xạ bình thường

• Giật mình, dang hai tay ra khi có tiếng động.
• Quay đầu tìm khi chạm vào má.
• Nắm chặt khi đặt ngón tay vào lòng bàn tay.
• Cử động như bước đi khi giữ đứng.

Phản xạ giật mình làm bé tự đánh thức mình dậy và làm cha mẹ tưởng bé đang sợ. Quấn bé đúng cách trong những tuần đầu là cách nhiều người dùng để giảm bớt, và nên hỏi nhân viên y tế về cách quấn an toàn.

Khi nào đi khám ngay

• Sốt hoặc thân nhiệt thấp bất thường.
• Bú kém, bỏ bú.
• Lờ đờ, khó đánh thức.
• Thở nhanh, rút lõm ngực, tím môi.
• Vàng da tăng nhanh hoặc xuất hiện sớm.
• Nôn vọt, nôn ra dịch xanh.
• Bụng chướng.
• Khóc thét khác thường không dỗ được.

Với trẻ sơ sinh, ngưỡng đi khám nên thấp hơn nhiều so với trẻ lớn. Chúng chưa có nhiều cách biểu hiện, nên một dấu hiệu mơ hồ như bú kém hay lờ đờ đã là lý do đủ để gọi.

Điều đáng nhớ

Trong tuần đầu, gần như mọi thứ đều mới với cả cha mẹ lẫn bé. Cảm giác không biết gì và lo lắng liên tục là trải nghiệm chung của hầu hết mọi người. Nếu phân vân một điều gì đó có bình thường không, cứ hỏi nhân viên y tế — họ mong nhận câu hỏi hơn là để gia đình tự đoán.

Câu hỏi thường gặp